Patroni naszych ulic

Marcin z Wrocimowic

Urodzony zapewne w ostatniej ćwierci XIV w. (występuje w źródle z 1397 jako człowiek żonaty) był ubogim rycerzem (jakoś skoligaconym z mieszczaństwem lwowskim), właścicielem wsi Wrocimowice w pow. proszowskim. Wieś zapewne była posagiem jego żony Małgorzaty. Chociaż po jej śmierci stracił tę posiadłość w 1399 r., to jednak najczęściej przez resztę życia podpisywał się "z Wrocimowic", czasem tylko dodając "niegdyś".

Powoli dorabiał się zarówno majątku, jak i pozycji społecznej ponad szeregowe rycerstwo. Zachowane dokumenty z szeregu procesów o sprawy majątkowe, w jakich był stroną, świadczą o sporej zapobiegliwości.

W 1410 został chorążym Ziemi Krakowskiej. Jako taki niósł naczelną chorągiew wojsk polskich z białym orłem, trafiając tym samym do historii naszego kraju. Krzyżacy w tej bitwie usiłowali m.in. przejąć chorągiew, o którą toczyła się zaciekła walka, w trakcie której upadła ona na ziemię. Ostatecznie udało się obronić symbol, a Jagiełło nie obciążył winą Marcina za niedostateczną jego osłonę. Epizod ten wykorzystany m.in. przez Sienkiewicza w "Krzyżakach" utrwalił postać chorążego krakowskiego, czego wyrazem jest choćby zrobienie go patronem ulicy. Sam Marcin brał dalej udział w "wielkiej wojnie", odznaczając się w bitwie pod Koronowem (10 X 1410).

W 1411 jest członkiem delegacji polskiej do papieża, co dowodzi, że jego zdolności i zasługi zostały docenione. Brał udział w akcie podpisania Unii w Horodle (1413) i zawieraniu przymierza Polski i Litwy z krajami "unii kalmarskiej" (Dania, Szwecja, Norwegia) w 1419 r. w Czerwińsku.

Kiedy abp Mikołaj Trąba wyjeżdżał 1414 na sobór w Konstancji, właśnie Marcinowi powierzył starostwo łowickie, będące od wczesnego średniowiecza uposażeniem arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Nie jest jasna natura jego powiązań z abp Trąbą, ten jednak podejmując taką właśnie decyzję musiał mu ufać. Być może w związku ze śmiercią abp Trąby Marcin przenosi się z Małopolski do Ziemi Sanockiej, gdzie posiadał kilka wsi.

W 1430 jest wśród poświadczających, że w zamian za przywilej jedleński szlachta polska uzna syna Jagiełły za króla (pamiętajmy, że władza Jagiellonów nie była w Polsce dziedziczna). W tymże roku otrzymuje od Jagiełły królewszczyznę Dębowiec (miasto i 4 wsie w pow. bieckim). Rozdawanie królewszczyzn w posiadanie w zasadzie dożywotnie, lecz często zatrzymywane na stałe przez rodzinę obdarowanego, było typowym sposobem kupowania sobie poparcia politycznego przez Jagiellonów.

W 1435 widnieje wśród poświadczających traktat pokojowy z Krzyżakami w Brześciu Kujawskim.


W 1438 przystąpił do konfederacji antyhusyckiej organizowanej przez Oleśnickiego. Jednoznacznie określa to jego stanowisko polityczne po stronie oligarchii możnowładczej, skupionej wokół kardynała Oleśnickiego, właściwego wówczas (wobec małoletniości Władysława III) kierownika polityki polskiej. Umiera pomiędzy 16 X 1441 a 7 III 1442. Po śmierci pierwszej żony poślubił Świętochnę c. kasztelana bieckiego Paszka Złodzieja z Biskupic. Jeden z jego synów, także Marcin, zostanie kasztelanem połanieckim.


Tomasz Szczepański
Literatura: PSB t. XIX,
S. M. Kuczyński "Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim 1409-1411" W-wa 1966
5123